صدور حکم فوت فرضی | مشاوره حقوقی وکیل اکبریان | وکیل پایه یک دادگستری

صدور حکم فوت فرضی | مشاوره حقوقی وکیل اکبریان | وکیل پایه یک دادگستری

صدور حکم فوت فرضی | مشاوره حقوقی وکیل اکبریان | وکیل پایه یک دادگستری

درخواست صدور حکم فوت فرضی یکی از دعاوی حقوقی است. گاهی اوقات شخص برای مدتی وجود ملموس ندارد و قادر به استیفای حقوق خود نمی باشد در نتیجه وضعیت او مشخص نیست. همان طور که تولد فرد، موجب ایجاد حق و تکلیف برای او می شود، مرگ وی هم در این مورد موثر است ولی فرد در صورتی که وضعیت مرگ او مشخص و معلوم نیست نمی توان او را متوفی دانست تا آثار فوت او ایجاد گردد.

در این صورت به فرد مورد نظر عنوان غائب مفقود الاثر اطلاق و به حالتی گفته می شود که شخص، برای مدت طولانی حضور نداشته باشد و از او خبری هم نباشد و در این صورت مال و حقوق مالی داشته باشد که برای آن هم قبل از غیبت خود امین تعیین نکرده باشد و در نتیجه از آنجایی که یکی از وظایف دادستان حفظ و نگه داری از اموال اشخاصی است که برای مدتی غائب هستند و خبری از آنها نیست، می باشد، در نتیجه تا مشخص شدن وضعیت غائب، اقدام به تعیین امین برای نگه داری اموال وی می کند. در صورتی که از غیبت شخص غائب زمان بسیار زیادی گذشته باشد، دادگاه اقدام به  صدور حکم فوت فرضی می کند تا در نتیجه تکلیف تعهدات و حقوق او مشخص گردد.

صدور حکم فوت فرضی | مشاوره حقوقی وکیل اکبریان | وکیل پایه یک دادگستری

صدور حکم فوت فرضی | مشاوره حقوقی وکیل اکبریان | وکیل پایه یک دادگستری

در این مقاله به بررسی رویه ی قانونی صدور حکم فوت فرضی که توسط موسسه ی حقوقی و داوری بین المللی طلیعه عدالت و مهر پارسیان تحت سر پرستی جناب آقای دکتر محمد رضا مهری منتشر می شود،پرداخته می شود.

– غائب مفقود الاثر کیست؟

– چه اقدامات حقوقی در مورد غائب مفقود الاثر صورت می گیرد؟

– حکم فوت فرضی و شرایط صدور آن چیست؟

– مرجع صالح برای صدور حکم فوت فرضی چیست؟

– چه اشخاصی حق درخواست حکم فوت فرضی را دارند؟

– وضعیت اموال غائب مفقود الاثر بعد از صدور حکم فوت فرضی چگونه است؟

– مراجعت غائب مفقود الاثر بعد از صدور حکم فرضی دارای چه اثری می باشد؟

غائب مفقود الاثر

افراد ممکن است که به دلایلی در جامعه نتواند برای مدتی طولانی حضور پیدا کنند و هیچ شخصی از آنها اطلاع نداشته باشد در نتیجه غائب محسوب می گردند.قانون در صورتی که این افراد حضور نداشته باشند برای آنها احکامی فرض می کند. در اینصورت دادستان در جهت حمایت از حقوق و اموال غائب مفقود الاثر بر می آید و برای حفظ آن اقدامات تأمینی وضع می کند. غائب مفقود الاثر به شخصی می گویند که از غیبت او مدت زیادی گذشته باشد و از او هیچ خبری نباشد. (۱۰۱۱ ق.م.)

اقدامات حقوقی در مورد غائب مفقود الاثر

ممکن است که شخص قبل از غیبت برای اداره ی اموال خود شخصی را تعیین نکرده باشد که در این صورت به تقاضای دادستان و یا اشخاص ذینفع برای او، شخصی به عنوان امین تعیین می شود.(۱۰۱۲ق.م.)

انتخاب دادگاه در مورد امین اختیاری و به صلاحدید او می باشد. امین، می تواند به انتخاب دادگاه و یا ورثه باشد، ولی در هر صورت که هر کدام از اشخاص مذکور باشند، از امین، برای اداره ی اموال غائب مفقود الاثر، تضمینات و ضامن مطالبه می کند و در صورتی که ورثه ضامن بدهد دادگاه نمی تواند فرد دیگری را به عنوان امین تعیین کند.(۱۰۱۳ و ۱۰۱۴ق.م.)

در مورد دیگر همچنین وراث غائب مفقود الاثر می توانند تا زمانی که حکم فوت فرضی صادر نشده است، از دادگاه تقاضا نمایند که دارایی غائب را به تصرف آنها بدهد مشروط به اینکه کسی برای اداره ی اموال غائب، از جانب او تعیین نشده باشد و دو سال از تاریخ آخرین خبر غائب گذشته باشد و حیات و یا ممات او معلوم نباشد.(۱۰۲۵ق.م.)

ممکن است که شخص غائب قبل از غیبت تکالیف و یا تعهدات مالی داشته باشد، از جمله، پرداخت نفقه ی اولاد و یا زوجی که در نکاح دائم بوده یا در نکاح موقت که زوج تعهد به انفاق کرده باشد و مدت نکاح نگذشته باشد. دراین صورت امین از اموال او دین را پرداخت می کند.(۱۰۲۸ق.م.)

حکم فوت فرضی و شرایط صدور آن

به این خاطر که فوت افراد می تواند دارای آثار حقوقی متعدد باشد و گاهی هم افراد به طور واقع فوت نکرده اند بلکه در جامعه حضور ندارند و قادر به انجام فعالیت های مدنی خود نیستند. از این رو برای آنان دو فوت را تعریف کرده است:

فوت واقعی و فوت فرضی

فوت فرضی وقتی است که اشخاص ذینفع بعد از گذشت مدت معینی از غیبت شخص،درخواست صدور فوت فرضی را از مرجع صالح می نمایند و در واقع عامل صدور فوت فرضی به این دلیل است که از تاریخ آخرین خبری که از حیات او رسیده است مدتی گذشته باشد که عادتا چنین شخصی زنده نمانده باشد.

مواردی را قانون مصداق و موجبی برای صدور حکم فوت فرضی می داند و دادگاه بر این اساس برای صدور حکم فوت فرضی هر گونه تحقیقی را لازم بداند به عمل می آورد و پس از احراز موجبات صدور حکم موت فرضی، حکم می‌دهد.

مصادیقی که دادگاه پس از احراز آن اقدام به صدور حکم فوت فرضی می نماید،به شرح ذیل است:

– وقتی که ده سال از تاریخ آخرین خبر در مورد حیات او گذشته و در انقضای مدت مزبور سن او هفتاد و پنج سال باشد.

-گذشت مدت پنج سال از تاریخ ختم جنگ و سه سال در صورت انعقاد صلح در صورتی که شخص جزء نیروهای مسلح بوده و مفقود شده باشد.

-گذشتن سه سال تمام از غرق شدن کشتی که غائب با آن مسافرت کرده و از او خبری نباشد.

(مواد ۱۰۲۰ و ۱۰۲۱ و ۱۰۲۲ قانون مدنی و بند ۴ ماده ی ۱۵۴ قانون امور حسبی)

بر اساس ماده ی ۱۵۳ قانون امور حسبی،ورثه ی غائب و موصی له(کسی که به نفع او وصیت شده است) حق درخواست صدور حکم فوت فرضی را دارند.

بعد از آنکه دادگاه موارد(مواد ۱۰۲۰ و ۱۰۲۱ و ۱۰۲۲ قانون مدنی و بند ۴ ماده ی ۱۵۴ قانون امور حسبی) را احراز کرد،با توجه به ماده ی ۱۰۲۳ ق.م. و ۱۵۵ق.ا.ح. اقدام به صدور آگهی در روزنامه ی کثیر الانتشار می کند.

مرجع صالح برای صدور حکم فوت فرضی

دادخواست فوت فرضی از موارد مربوط به امور حسبی می باشد که در این مورد دادگاهی صالح به رسیدگی می باشد که غائب مفقود الاثر در آنجا اقامت داشته است و آخرین اقامتگاه وی قبل از غیبت وی بوده است.

در صورتی که رای دادگاه مبنی بر رد درخواست صدور حکم فوت فرضی توسط در خواست کننده و یا مبنی بر صدور حکم فوت فرضی باشد توسط دادستان قابل تجدید نظر خواهی بود و این رای قابل فرجام نخواهد بود.

حکم فوت فرضی از مواردی است که حتی در صورت قطعیت، دارای اعتبار امر مختومه نخواهد بود، چراکه سبب و یا شخص اقامه کننده ی دادخواست ممکن است متغیر باشد.

اشخاص محق برای درخواست حکم فوت فرضی

بر اساس ماده ی ۱۵۳ قانون امور حسبی، ورثه ی غائب و موصی له(کسی که به نفع او وصیت شده است) حق درخواست صدور حکم فوت فرضی را دارند.

وضعیت حقوقی اموال غائب مفقود الاثر بعد از صدور حکم فوت فرضی

فوت شخص، خود دارای آثار حقوقی خاصی است که این قاعده در مورد فوت فرضی هم صادق است(۸۶۱ق.م.)؛چراکه با فوت شخص باید تکالیف دیون و تعهدات مالی و وصیت و اموال او از جهت ارث، مشخص شود.(۸۶۹ق.م.)

در صورتی که دادگاه فوت فرضی شخص را صادر کرد، در صورتی که تاریخ فوت و هم فوت مسلم شد اموال بین وراثی که حین الموت، موجود بوده اند، تقسیم می شود.(۸۷۵ق.م.)

در صورتی که فوت غائب بدون تعیین تاریخ فوت ثابت گردد، دادگاه باید تاریخی را که فوت در آن تاریخ مشخص بوده است را مشخص نماید و در نتیجه اموال از تاریخ فوت معین شده، بین وراثی که در تاریخ مزبور موجود بوده اند، تقسیم می شود.(۱۰۱۷ق.م.)

همچنین بعد از صدور حکم فرضی و قطعیت آن در دادگاه، تامیناتی که از ورثه بابت نگه داری و امانت نسبت به اموال غائب مفقود الاثر اخذ شده است، همگی مرتفع می گردد.

مراجعت غائب مفقود الاثر بعد از صدور حکم فرضی

در صورتی که بعد از صدور حکم فرضی، غائب مراجعت نماید،  باید کسانی که اموال او را به عنوان وراثت تصرف کرده اند، آنچه را که از اعیان و یا منافع اموال مزبور هنگام پیدا شدن غائب موجود می باشد مسترد دارند. در صورتی که زنده بودن غائب مفقود الاثر محرز و قطعی گردد در این صورت تمام اعمال و اموری که به موجب صدور حکم فرضی نسبت به اموال او به عمل آمده است همگی مرتفع خواهد شد و به آن ترتیب اثر داده نخواهد شد.

صدور حکم فوت فرضی | مشاوره حقوقی وکیل اکبریان | وکیل پایه یک دادگستری

صدور حکم فوت فرضی | مشاوره حقوقی وکیل اکبریان | وکیل پایه یک دادگستری

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *