اعسار از اجراییه ثبتی | مشاوره حقوقی وکیل اکبریان | وکیل پایه یک دادگستری

شرایط مجازات قصاص | مشاوره حقوقی وکیل اکبریان | وکیل پایه یک دادگستری

شرایط مجازات قصاص | مشاوره حقوقی وکیل اکبریان | وکیل پایه یک دادگستری

شرایط مجازات قصاص

هدف قانونگذار از وضع مجازات، جهت ارتکاب خطا و جرمی است که با انجام آن، شخص مجنی علیه و در بعضی موارد جامعه از آن متاثر می گردد. ممکن است که اقدام فرد در جامعه، به نوعی موجب اخلال و آشوب و نگرانی در سطح زندگی افراد جامعه گردد که قطعا مجازات سنگینی را در بر خواهد داشت. قتل، یکی از سنگین ترین جنایاتی است که به شدت امنیت جامعه و افراد را تحت تاثیر قرار می دهد؛ چرا که با ارتکاب قتل، ممکن است رفتار جانی در مورد سایر افراد هم تسری یابد به خصوص در مواردی که مباشر در قتل، دارای سابقه ی تعدد قتل بوده و به جهت اعمال خود مجازات نشده باشد.

از این رو قانونگذار با تعیین مجازات قصاص، به عنوان یکی از مجازاتهای سنگین در قانون، زمینه را برای احقاق مجنی علیه و یا اولیای دم او ایجاد کرده است. با این حال، قانون در اجرای قصاص شرایطی را لحاظ کرده که در خور توجه می باشد و ممکن است که در اجرای قصاص موانعی وجود داشته باشد که اجرای مجازات قصاص، به سایر مجازاتها که از شدت کمتر برخوردار هستند، تبدیل گردد.

در این مقاله جهت آشنایی شما عزیزان، به ماهیت قصاص در قوانین کیفری ایران، موانع اجرای قصاص و شرایط لازم برای اجرای قصاص و شرایط مجازات قصاص که توسط موسسه حقوقی و داوری بین المللی مهر پارسیان و طلیعه عدالت به مدیریت جناب آقای دکتر محمد رضا مهری، منتشر می گردد، پرداخته می شود.

سوالات مرتبط با شرایط مجازات قصاص

  • شرایط مجازات قصاص چیست؟ شرایط اجرای مجازات قصاص چیست؟
  • موارد تبدیل قصاص به دیه چیست؟ موارد انتفای حق قصاص چیست؟ موانع اجرای مجازات قصاص چیست؟
  • اجرای مجازات قصاص در صورت تعدد اولیای دم به چه نحوی است؟ شرایط مجازات قصاص در قطع عضو چگونه است؟

ماهیت و شرایط مجازات قصاص

قصاص از ریشه کلمه عربی، قص و در لغت به معنی  دنبال چیزی بودن و به دنبال او عمل کردن می باشد که در اصطلاح حقوقی معنای خاصی دارد که به عنوان یکی از مجازاتهایی است که قانون گذار آن را در موارد ارتکاب قتل عمدی، در صورت مطالبه اولیای دم و یا به اذن مقام رهبری به اجرا می گذارد. قصاص نفس در عمل به منظور اجرای اقدام و مقابله به مثل با محکوم به قتل عمدی می باشد که همان اقدام را نسبت به مجنی علیه مرتکب گردیده و موجب جنایت شده است.

شرایط اجرای قصاص

با توجه به اینکه قصاص به عنوان یکی از مصادیق مجازاتهای سالب حیات محسوب می شود، در نتیجه مقدمتا در دادگاه کیفری یک و دیوان عالی کشور رسیدگی می شود، در صورت قطعی و نهایی شدن رای قصاص، به اجرا گذاشته می شود. شرایط لازم برای اجرای قصاص به صورت ماهوی و شکلی قابل بررسی می باشد.

شرایط مجازات قصاص | مشاوره حقوقی وکیل اکبریان | وکیل پایه یک دادگستری

شرایط مجازات قصاص | مشاوره حقوقی وکیل اکبریان | وکیل پایه یک دادگستری

شرایط ماهوی لازم برای اجرای حکم قصاص

الف) اثبات و احراز وقوع قتل عمد: در جریان رسیدگی کیفری به قتل، دادگاه با توجه به تحقیقات دادسرا و اظهارات متهم به قتل و بررسی نظر کارشناس و انتساب قتل به متهم، در مورد عمدی یا غیر عمدی بودن قتل بررسی می کند در صورتی که قتل واقع شده از مصادیق قتل عمدی باشد، حکم به قصاص صادر می کند.

ب)برای اینکه قصاص در مورد شخص مباشر قتل اجرا گردد باید بین دین و عقل قاتل و مقتول تساوی باشد. بنابراین قاتل عاقل در برابر مقتول مجنون و یا قاتل مسلمان در برابر مقتول غیرمسلمان یا کافر قصاص نمی شود، بلکه ممکن است که به پرداخت دیه و یا حبس تعزیری درجه ۵ محکوم گردد.

شرایط شکلی لازم برای اجرای حکم قصاص:

الف) اذن مقام رهبری و یا نماینده ی او لازم و ضروری است. در صورتی که یکی از اولیای دم بدون اذن اقدام به انجام قصاص کند، در این صورت به حبس تعزیری درجه۴ محکوم می شود.

ب) رضایت تمامی اولیای دم برای اجرای قصاص: بدیهی است که با توجه به قانون، قصاص و مطالبه اجرای قصاص یکی از حقوقی است که قانونگذار آن را قابل اجرا برای اولیای دم مقتول می داند و پس از احراز مجرمیت طرف، دادگاه با توجه به مطالبه همه ی اولیای دم برای قصاص، حکم به انجام آن صادر می کند.

پ) پرداخت تفاضل دیه: در مواردی که قانون اجرای حکم قصاص را منوط به پرداخت تفاضل دیه کرده است، که در این صورت به مرتکب پرداخت می گردد.در مواردی که زن مقتول مسلمان توسط مرد مسلمانی کشته شود و یا در مواردی که قتل به صورت مشارکت انجام شود، برای قصاص باید تفاضل دیه به مرتکب پرداخت گردد.

موارد تبدیل قصاص به دیه

قصاص به عنوان اولین و مهمترین مجازات در قتل عمدی محسوب می گردد و دیه و حبس تعزیری بعد از عدم قصاص انجام می پذیرد. در صورتی که اجرای قصاص به دلایلی ممکن نباشد و یا اینکه دسترسی به محکوم به قتل نباشد در این صورت، قصاص قابل انجام نیست و به همین خاطر مجازات تبدیل به دیه و یا حبس می شود.این عوامل در موانع و انتفای حق قصاص وجود دارد.

در صورتی که اولیای دم از قصاص صرف نظر نمایند، می توانند دیه را مطالبه کنند.

در صورتی که بین دین و عقل قاتل و مقتول تساوی نباشد در این صورت قصاص به دیه تبدیل می شود.

همچنین در مواردی که مباشر به قتل محکوم به قصاص شود و فرار نماید و به او دسترسی نداشته باشند در این صورت دیه از اموال او و در صورت نبود مال از اموال عاقله در غیر این صورت دیه از بیت المال دیه پرداخت می شود.

موارد انتفای حق قصاص

مواردی را که قانون حق قصاص را به طور کل منتفی می داند به شرح ذیل است:

– عدم تساوی عقل و دین بین قاتل و مقتول

– در صورتی که قتل ارتکابی غیر عمدی(اعم از شبه عمد، خطای محض و غیر عمد) باشد.

– در صورتی که پدر فرزند خود را به قتل برساند.ابوت او اثبات گردد.

– در صورت فوت مباشر قتل.

– در صورتی که مقتول به نوعی محکوم به مجازاتهای سالب حیات گشته باشد.

-گذشت اولیای دم

– در صورتی که قتل به سبب دفاع مشروع واقع شده و دفاع با عمل قاتل تناسب داشته باشد.

– اقدام به قتل زانی و زانیه در حال زنا نسبت به شوهر زانیه در صورت غیر از موارد اکراه و یا اضطرار

-جنایت عمدی نسبت به جنین، هرچند پس از حلول روح باشد

– ارتکاب قتل در حال مستی و عدم تعادل روانی در اثر مصرف مواد مخدر، روانگردان؛ مشروط بر اینکه موقع قتل مسلوب الاراده باشد و برای ارتکاب قتل مست نکرده باشد و عدم علم و آگاهی مبنی بر اینکه مستی موجب قتل شده است.

موانع اجرای مجازات قصاص

موانع اجرای مجازات قصاص، اجرای حکم قصاص را تا مدتی و تا رفع مانع به تعویق می اندازد و شامل موارد ذیل می گردد:

– قصاص زن حامله، تا قبل از وضع حمل امکان پذیر نخواهد بود.

– هرگاه قاتل عمدی بعد از قتل مجنون گردد، تا زمان بهبودی او نمی توان قصاص را اجرا کرد.

اجرای مجازات قصاص در صورت تعدد اولیای دم

قانون در چند صورت اجرای قصاص در مواردی را که اولیای دم متعدد باشد و برای اینکه قصاص گردند، فرض نموده است که هر کدام احکام خود را داراست:

– در صورتی که یک شخص، دو یا چند نفر را به قتل رسانده باشد، در این صورت هر کدام از اولیای دم مقتولین که خواهان قصاص باشد می تواند بدون رضایت آنها و بدون اینکه سهمی از دیه را به اولیای مقتولان دیگر بپردازند، حکم قصاص را اجرا نمایند.

– ممکن است که شخصی، دو یا چند شخص دیگر را به قتل رسانده باشد و برخی از اولیای دم مقتولین، خواهان قصاص باشند و برخی دیگر هم خواهان دیه باشند، در این صورت با موافقت قاتل به پرداخت دیه به آنان در مقابل گذشت از حق قصاصشان، دیه آنان از اموال قاتل پرداخت می شود و بدون موافقت قاتل، حق اخذ دیه از او و یا اموالش را ندارند.

-در صورتی که شخصی یک نفر را به قتل رسانده باشد و اولیای دم مجنی علیه متعدد باشند و عده ای از اولیای دم خواهان قصاص باشند و عده ای دیگر خواهان دیه و عده ای دیگر بدون مطالبه ی دیه راضی به گذشت از قاتل باشند، اولویت با دارندگان حق قصاص است و می توانند حق خود را به اجرا بگذارند؛ مشروط به اینکه در ابتدا اولیای دم خواهان قصاص، سهم دیه اولیای دم خواهان دیه را بپردازند و سهم دیه اولیای دم که گذشت کرده اند را به مرتکب بپردازند که باید قبل از اجرای قصاص باشد.

شرایط مجازات قصاص | مشاوره حقوقی وکیل اکبریان | وکیل پایه یک دادگستری

شرایط مجازات قصاص | مشاوره حقوقی وکیل اکبریان | وکیل پایه یک دادگستری

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *